Amagambo n'interuro
Primary 3 · Ikinyarwanda
Amagambo n'interuro
Lesson 2 of 3
12 min
Let's begin
Keza yandika mu kayi ke: Umupira mushya.
Mwarimu asoma, aramubaza ati: "Umupira mushya … ute? Ukora iki? Wanteye amatsiko ariko ntiwanshubije!"
Keza aratekereza gato, yongeraho ijambo rimwe: Umupira mushya urahenze.
Noneho birumvikana! Uyu munsi uriga icyo interuro yuzuye igomba kugira kugira ngo yumvikane.
Reba iyi nteruro: Mugisha araririmba.
Ibaza ibibazo bibiri:
Iyo ibyo bice byombi bihari, interuro iba yuzuye. Iyo kimwe kibuze, umusomyi asigara ategereje.
| Icyanditswe | Ni nde/iki? | Akora iki? | Yuzuye? |
|---|---|---|---|
| Umupira mushya | umupira | — (nta na kimwe) | Oya |
| Ku isoko rya Kimironko | — | — | Oya |
| Uwase aravoma | Uwase | aravoma | Yego |
| Abana barasoma | abana | barasoma | Yego |
Ubonye? "Ku isoko rya Kimironko" ni amagambo meza, ariko ntibitubwira uwo bivugwaho cyangwa igikorwa. Si interuro.
Tangira ku shingiro, hanyuma wongereho ibisobanuro:
Interuro yakuze, ariko ishingiro ntiryahindutse: Uwase + avoma.
Reba neza intangiriro y'inshinga:
| Umwe | Benshi |
|---|---|
| Umwana arakina. | Abana barakina. |
| Umukobwa arasoma. | Abakobwa barasoma. |
| Umuhungu arandika. | Abahungu barandika. |
Hame ryoroshye: iyo ari umwe, inshinga itangirana na a-. Iyo ari benshi, itangirana na ba-.
Nabi: Abana arakina. Neza: Abana barakina.
Buri nteruro yanditse neza:
Nabi: keza avoma amazi
Neza: Keza avoma amazi.
Ushaka kwandika ku bana bakina umupira ku kibuga. Genda buhoro:
Intambwe 1 — Ibaze: Ni bande? ➜ abana
Intambwe 2 — Ibaze: Bakora iki? ➜ bakina umupira (benshi ➜ inshinga itangirana na ba-)
Intambwe 3 — Ongeraho aho cyangwa igihe (niba ubishaka): ku kibuga
Intambwe 4 — Andika: inyuguti nkuru ku ntangiriro, akadomo ku iherezo:
Abana bakina umupira ku kibuga.
Genzura: Ni bande? Abana ✔ Bakora iki? bakina ✔ Inyuguti nkuru ✔ Akadomo ✔ Interuro yuzuye!
Ibintu ufite: Mutesi, kugurisha imineke, ku isoko.
Igisubizo: Mutesi agurisha imineke ku isoko.
Tip
Ibibazo bibiri bikuvana mu kaga
Buri gihe umaze kwandika interuro, yibaze:
Niba byombi bifite igisubizo, interuro yawe yuzuye. Niba kimwe kibuze, ongeraho ijambo!
Kora buri kimwe, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Ese Ikaramu ndende ni interuro yuzuye?
Igisubizo: Oya. Tuzi ikivugwaho (ikaramu) ariko nta nshinga irimo. Yakosorwa itya: Ikaramu ndende irahenze.
Menya inshinga muri iyi nteruro: Habimana atwara moto.
Igisubizo: atwara. (Ni ryo jambo ry'igikorwa. "Habimana" ni uwo bivugwaho; "moto" ni icyo atwara.)
Uzuza n'inshinga ikwiye: Abana ___ ku ishuri.
Igisubizo: bagenda (cyangwa: biga, baririmba). Wibuke ko ari benshi, bityo inshinga igatangirana na ba-: Abana bagenda ku ishuri.
Andika neza: umutoni asoma igitabo
Igisubizo: Umutoni asoma igitabo. (Inyuguti nkuru ku ntangiriro, akadomo ku iherezo.)
Kora interuro yuzuye ukoresheje: Gatete — kuvoma — amazi.
Igisubizo: Gatete avoma amazi. Ni nde? Gatete. Akora iki? avoma amazi.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Ni iyihe nteruro yuzuye?
