Ibidukikije n'inyamaswa
Primary 3 · Ikinyarwanda
Ibidukikije n'inyamaswa
Lesson 2 of 3
13 min
Let's begin
Mu kwezi kwa Mata, Keza ntashobora gukina hanze. Imvura ikubita ku gisenge cyane. Nyina ati: "Reka bigwe — ni igihe cyo kubiba!"
Mu kwezi kwa Nyakanga, Keza akina umupira ku kibuga cyumye, ivumbi rihaguruka. Ati: "None se imvura yagiye he?"
Nta ho yagiye. Umwaka ufite ibihe bitandukanye, kandi bihora bisimburana. Uyu munsi tugiye kubyiga.
Umwaka ufite amezi 12. Ariko amezi yose ntameze kimwe: amwe azanamo imvura, andi akazana izuba.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|
| Mutarama | Gashyantare | Werurwe | Mata | Gicurasi | Kamena |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| Nyakanga | Kanama | Nzeri | Ukwakira | Ugushyingo | Ukuboza |
Igihe cy'imvura: ibicu birijima, imvura iragwa, ubutaka burahehera, ibyatsi bikabyibuka, imihanda ikaba ibyondo.
Igihe cy'izuba: ikirere kirasa, izuba rirakaza, ubutaka burakama, ivumbi rikaduka mu mihanda.
Mu Rwanda, imvura n'izuba bisimburana kane mu mwaka. Buri gice cyahawe izina:
| Igihe | Amezi | Uko kimeze |
|---|---|---|
| Itumba | Werurwe - Gicurasi | imvura ndende (nyinshi) |
| Icyi | Kamena - Kanama | izuba rirerire (imvura nkeya cyane) |
| Umuhindo | Nzeri - Ugushyingo | imvura ngufi |
| Urugaryi | Ukuboza - Gashyantare | izuba rigufi |
Nyuma y'urugaryi, itumba rirasubira. Ibihe ntibihagarara — bihora bizenguruka.
Reba umuryango wa Uwase mu gihe cy'imvura:
Ubu reba uwo muryango mu gihe cy'izuba:
Reba iyi nteruro: Mu gihe cy'imvura, duhinga imirima.
Ifite ibice bibiri: igihe (Mu gihe cy'imvura) hanyuma icyo dukora (duhinga imirima). Hagati yabyo hashyirwa akitso (,).
Gerageza n'izi:
Tip
Reba ikirere mu gitondo mbere yo kuva mu rugo!
Ibicu byinshi byirabura ➜ imvura irashobora kugwa: jyana ikoti cyangwa agatambaro.
Ikirere kirasa, izuba rirakaza ➜ jyana amazi yo kunywa, kandi ku manywa wicare mu gicucu.
Wibuke: imvura, izuba, imvura, izuba... bihora bisimburana. Igihe kibi ntikimara iteka!
Kora buri kimwe, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Umwaka ufite amezi angahe?
Igisubizo: 12 (uhereye kuri Mutarama ugeza kuri Ukuboza).
Igihe cy'imvura ndende (Werurwe - Gicurasi) cyitwa iki?
Igisubizo: Itumba.
Ni ryari abahinzi batera imbuto: mu gihe cy'imvura cyangwa mu gihe cy'izuba? Sobanura.
Igisubizo: Mu gihe cy'imvura, kuko ubutaka buba burimo amazi ahagije yo gutuma imbuto imera.
Uzuza: Mu gihe cy'izuba, twanika ___ kugira ngo yume.
Igisubizo: imyaka (urugero: ibishyimbo, ibigori).
Kuki mu gihe cy'izuba abantu bajya kure kuvoma?
Igisubizo: Kuko imigezi mito n'amariba amwe biba byakamye, amazi akaba make.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Itumba ni igihe cy'iki?