Imiterere y'Ururimi
Primary 5 · Kinyarwanda
Imiterere y'Ururimi
Lesson 3 of 3
12 min
Let's begin
Gerageza gusoma iyi nyandiko mu ijwi riranguruye, utahagaze:
uwase yagiye ku isoko yaguze inyanya ibitunguru n'imboga mbega uko yishimye ese nawe ugiye ku isoko
Byarakugoye, si byo? Nta ho uhumeka, kandi ntumenya aho igitekerezo kimwe kirangirira ikindi kigatangirira.
Ibimenyetso bito tuvanga mu nyandiko — utwatuzo — ni two dutuma inyandiko isobanuka. Uyu munsi wiga utune: akadomo, akitso, akaziga n'akabago.
Akadomo gasoza interuro ifite igitekerezo cyuzuye. Ijambo rikurikira akadomo ritangirwa n'inyuguti nkuru.
Ibyo ni bitekerezo bibiri byuzuye, bityo bifite udukado tubiri.
Akitso gatandukanya amagambo ku rutonde, cyangwa kakaguha akanya gato ko guhumeka mu nteruro ndende. Ntigasoza interuro.
Wibuke: imbere ya na cyangwa n' iri ku iherezo ry'urutonde, ntushyireho akitso: “… karoti n'imboga.”
Akaziga gasoza ikibazo. Iyo usomye ikibazo, ijwi ryawe rirazamuka ku iherezo.
Akabago kerekana ibyiyumvo bikomeye: gutungurwa, ibyishimo, gutabaza cyangwa itegeko rikaze.
Nubwo atari akatuzo, inyuguti nkuru ikorana na two: itangira buri nteruro, kandi ikandikwa ku mazina bwite: Uwase, Kigali, Kivu, Rwanda.
Reka dusane nyandiko twasomye mu ntangiriro:
uwase yagiye ku isoko yaguze inyanya ibitunguru n'imboga mbega uko yishimye ese nawe ugiye ku isoko
Intambwe ya 1 — Shakisha ibitekerezo byuzuye. Nsanga ari bine: (a) Uwase yagiye ku isoko; (b) yaguze ibintu bitatu; (c) yishimye cyane; (d) hari ikibazo tubajijwe.
Intambwe ya 2 — Tangiza buri gitekerezo n'inyuguti nkuru, ugisoze n'akadomo.
Intambwe ya 3 — Shyira akitso ku rutonde rw'ibyaguzwe (ariko ntukashyire imbere ya n'imboga).
Intambwe ya 4 — Reba interuro zidasanzwe. Iya gatatu yerekana ibyiyumvo → akabago. Iya kane ni ikibazo → akaziga. Kandi Uwase ni izina bwite → inyuguti nkuru.
Igisubizo:
Uwase yagiye ku isoko. Yaguze inyanya, ibitunguru n'imboga. Mbega uko yishimye! Ese nawe ugiye ku isoko?
Ubu birasomeka, kandi buri gitekerezo kigaragara neza.
Tip
Umva ijwi ryawe: igihe usoma, ijwi ni ryo rikubwira akatuzo gakwiye.
Andika buri nteruro neza: shyiraho inyuguti nkuru n'utwatuzo.
ese uzaza mu muganda
Igisubizo: Ese uzaza mu muganda? (ni ikibazo → akaziga)
keza yaguze ibitoki imineke n'ibirayi
Igisubizo: Keza yaguze ibitoki, imineke n'ibirayi. (urutonde → akitso; nta kitso imbere ya n'ibirayi)
mbega umupira mwiza
Igisubizo: Mbega umupira mwiza! (ibyiyumvo bikomeye → akabago)
ishuri ryacu riri i kigali
Igisubizo: Ishuri ryacu riri i Kigali. (Kigali ni izina bwite; interuro isanzwe → akadomo)
Ni akahe katuzo kabuze? Witwa nde ______
Igisubizo: akaziga (?) — “Witwa nde?”
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Huza buri katuzo n'izina ryako.
Kanda ijambo ibumoso, hanyuma ukande irijyanye na ryo iburyo.
