Ibidukikije n'Ubuhinzi
Primary 5 · Kinyarwanda
Ibidukikije n'Ubuhinzi
Lesson 3 of 3
15 min
Let's begin
Umutoni yifuza ko ishuri rye ryagira akarima k'imboga. Ntabwo yigeze arira cyangwa ngo atonganye. Yicaye, yandika agace k'inyandiko atanga impamvu eshatu, agaha umuyobozi w'ishuri. Nyuma y'icyumweru, ishuri ribaha akarima.
Ubwo ni bwo bushobozi ugiye kwiga uyu munsi: kwandika ku buryo umuntu wagusomye yemera igitekerezo cyawe. Ntabwo ari ukwiyamira; ni ugutanga impamvu zumvikana kandi zishyigikiwe n'ingero.
Mbere yo kwandika, menya icyo wandikaho. Reba izi nteruro ebyiri:
Inyandiko igamije kwemeza yandikwa ku gitekerezo, kuko ari cyo gikeneye impamvu. Ukuri kwo kwibarwa, nta mpamvu kwifuza.
Agace kawe kagira ibice bine:
Igitekerezo: Ishuri ryacu rikwiye kugira ubusitani bw'imboga. Dore uko Umutoni yakanditse. Reba udukarito duherekeza buri gice — ntitwandikwa mu nyandiko nyayo, ni twe tukwereka aho ibice biri.
[Igitekerezo shingiro] Nemeza ko ishuri ryacu rikwiye kugira ubusitani bw'imboga mu gikari cyaryo.
[Impamvu ya 1 + urugero] Icya mbere, imboga zizadufasha kugira indyo yuzuye. Urugero, ku mafunguro ya saa sita twakongeraho isombe n'amashu twihingiye, aho kugura buri kintu ku isoko.
[Impamvu ya 2 + urugero] Icya kabiri, ubusitani buzatwigisha ubuhinzi mu buryo bufatika. Twakwiga gutunganya ifumbire y'imborera dukoresheje ibisigazwa by'ibiryo, bityo tukanagabanya imyanda ku ishuri.
[Impamvu ya 3 + urugero] Byongeye kandi, imboga zisagutse zishobora kugurishwa, amafaranga akaba yagurira ishuri imbuto nshya n'ibikoresho by'akarima.
[Umwanzuro] Kubera izo mpamvu, nsaba ubuyobozi kuduha agace gato k'ubutaka, natwe abanyeshuri twiyemeje kukahinga. Akarima gato gashobora guhindura byinshi ku ishuri ryacu.
Ntabwo impamvu zose zingana. Reba izi:
None itegeko ni iri: impamvu ikomeye isubiza ikibazo "KUBERA IKI?" itanga ikintu gishya, kandi ushobora kuyishyigikira n'urugero cyangwa umubare. Iyo utabashije kuyongeraho urugero, si impamvu — ni ukwisubiramo.
Tip
Ameza y'ibitekerezo. Tekereza ku gitekerezo cyawe nk'urubaho rw'ameza, impamvu zikaba amaguru yayo.
Ni yo mpamvu utanga impamvu 2 cyangwa 3, buri mpamvu ikagira urugero kiyishyigikira. Ibuka umubare: 1 igitekerezo, 3 impamvu, 1 umwanzuro.
Vuga niba ari ukuri cyangwa igitekerezo: (a) "Umuganda ukorwa ku wa gatandatu wa nyuma w'ukwezi." (b) "Buri munyeshuri akwiye kujya mu muganda." (c) "Ikiyaga cya Kivu kirimo isambaza."
Igisubizo: (a) ukuri — birabarwa kandi biratangazwa. (b) igitekerezo — hari abakwemeranya n'abatakwemera. (c) ukuri.
Ku gitekerezo "Abanyeshuri ntibagomba gukoresha udusashe twa pulasitiki", andika impamvu ebyiri, buri mpamvu ifite urugero.
Igisubizo (urugero): Icya mbere, udusashe ntitubora mu butaka; dushobora kumara imyaka mirongo mu murima, tukabuza imizi kunyura. Icya kabiri, udusashe twaziba imiyoboro y'amazi, bikazana umwuzure mu nzira nk'uko byabaye mu mujyi nyuma y'imvura.
Iyi mpamvu irananiwe: "Ibiti ni ngombwa kuko ari ingenzi." Yikosore.
Igisubizo (urugero): Ibiti ni ngombwa kuko bitanga umwuka mwiza duhumeka, bigatanga igicucu, kandi imizi yabyo ikarinda ubutaka isuri. (Ubu isobanura ikintu gishya, ntisubiramo.)
Andika umwanzuro ku gitekerezo: "Buri rugo rukwiye gukora ifumbire y'imborera."
Igisubizo (urugero): Kubera izo mpamvu, nsaba buri muryango gucukura umwobo muto w'imborera inyuma y'inzu, ukajugunyamo ibisigazwa by'ibiryo n'ibyatsi. Ni igikorwa gito, ariko kizamura umusaruro kandi kigabanye imyanda.
Ikibazo gikomeye: Andika agace kuzuye (interuro 5 kugeza kuri 7) ku gitekerezo: "Ishuri ryacu rikwiye guhagarika gukoresha inkwi mu guteka." Koresha imiterere y'ibice bine.
Igisubizo (urugero): Nemeza ko ishuri ryacu rikwiye guhagarika gukoresha inkwi mu guteka. Icya mbere, inkwi ziva mu biti; buri kwezi ishuri ritwika ibiti byakuze imyaka myinshi, bityo tugakomeza gutakaza amashyamba. Icya kabiri, umwotsi w'inkwi wangiza ubuzima bw'abateka, kuko bawuhumeka amasaha menshi buri munsi. Byongeye kandi, hari ubundi buryo: imbabura z'ingirakamaro zikoresha inkwi nkeya, cyangwa gaze itanga umwotsi muke. Kubera izo mpamvu, nsaba ubuyobozi bw'ishuri kugura imbabura nshya uyu mwaka. Turinda amashyamba, tukanarinda ubuzima bw'abaduteka.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Ni iyihe nteruro ari igitekerezo, atari ukuri?
