Umuryango wanjye
Primary 2 · Kinyarwanda
Umuryango wanjye
Lesson 1 of 3
12 min
Let's begin
Mwarimu abaza Uwase ati: “Mubana na bande mu rugo?”
Uwase arahagarara. Aratekereza. Ntabwo azi uko yabivuga.
Uyu munsi ugiye kwiga amazina y’abantu bagize umuryango. Nyuma yaho, uzashobora kuvuga uwawe utaneguye.
Reba urugo rwa Uwase. Mu rugo habamo abantu bane:
Abo bantu bane babana. Barakundana. Barafashanya. Icyo ni cyo twita umuryango.
Umuryango ni abantu mubana mu rugo rumwe, mugakundana kandi mugafashanya.
Mu rugo rwa Uwase harimo abantu babiri bakuru. Ni bo babyeyi.
Iyo uvuze bombi icyarimwe, uvuga ngo ababyeyi.
Reba izi nteruro:
Abana babyawe n’ababyeyi bamwe ni abavandimwe.
Uwase na Gatete ni abavandimwe, kuko bafite data umwe na mama umwe.
Ariko hari ijambo ryihariye rya buri wese. Reba neza:
| Niba uri… | Umuvandimwe wawe ni… | Umwita… |
|---|---|---|
| umukobwa | umuhungu | musaza wanjye |
| umuhungu | umukobwa | mushiki wanjye |
Ariko se, iyo muhuje igitsina? Iyo mwembi muri abakobwa, cyangwa mwembi muri abahungu?
Icyo gihe ureba imyaka.
Data na we yagize ababyeyi. Na mama yagize ababyeyi.
Sogokuru wa Keza aba i Musanze. Buri kiruhuko Keza aramusura.
Hari n’abandi bantu bo mu muryango:
Ntugerageze kubyibuka byose uyu munsi. Tangira ku bakomeye: ababyeyi n’abavandimwe.
Dore uko wabivuga. Soma buhoro:
Tip
Uko wabyibuka byoroshye
Niba mutahuje igitsina — umwe ni umuhungu, undi ni umukobwa — koresha musaza cyangwa mushiki.
Niba muhuje igitsina, reba imyaka — mukuru (umukuru) cyangwa murumuna (umuto).
Subiza mu mutwe, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Data na mama, iyo uvuze bombi icyarimwe, ubita bate?
Igisubizo: ababyeyi.
Uwase ni umukobwa. Umuvandimwe we w’umuhungu amwita ate?
Igisubizo: musaza we. (Ntibahuje igitsina.)
Mugisha ni umuhungu. Umuvandimwe we w’umukobwa amwita ate?
Igisubizo: mushiki we.
Nyina wa mama ni nde kuri wowe?
Igisubizo: nyogokuru.
Mu rugo rwa Keza habamo Keza, ababyeyi be, na basaza be babiri. Ni abantu bangahe?
Igisubizo: 5. Bara: Keza (1) + ababyeyi (2) + basaza (2) = 5. Ntiwibagirwe kwibara na wowe ubwawe!
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Se wa data ni nde kuri wowe?