Umuryango wanjye
Primary 2 · Kinyarwanda
Umuryango wanjye
Lesson 3 of 3
13 min
Let's begin
Gatete yandikiye sogokuru urupapuro. Yanditse ati: mama arateka
Sogokuru arasoma, aramwenyura ati: “Ubutumwa ndabwumva. Ariko interuro yawe irabuze ibintu bibiri.”
Ni ibihe? Uyu munsi ugiye kubimenya — kandi ntuzabyibagirwa ukundi.
Reba iri jambo: mama.
Ni ijambo rimwe gusa. Ntiritubwira icyo mama akora. Si interuro.
None reba ibi: Mama arateka.
Aha ubutumwa burumvikana bwuzuye! Tuzi uwo ari we (mama) n’icyo akora (arateka). Iyi ni interuro.
Interuro ngufi ifite ibice bibiri:
| Ni nde? | Akora iki? | Interuro yuzuye |
|---|---|---|
| Mama | arateka | Mama arateka. |
| Data | arahinga | Data arahinga. |
| Uwase | aravoma amazi | Uwase aravoma amazi. |
| Abana | barakina | Abana barakina. |
Reba ibi bibiri:
Buri nteruro itangirwa n’inyuguti nkuru. Buri gihe. Nta na rimwe uyireka.
Reba ibi bibiri:
Akadomo ni akadomo gato cyane ushyira ku iherezo. Kabwira usoma ati: “Hano hagarara, buhoro.”
Ubu urabona icyabuze Gatete? Yibagiwe inyuguti nkuru n’akadomo. Yagombye kwandika: Mama arateka.
Amazina y’abantu n’ay’ahantu buri gihe atangirwa n’inyuguti nkuru, aho ari ho hose mu nteruro:
Reba iyi nteruro: Keza aba i Kigali.
Hano hari inyuguti nkuru ebyiri: K ya Keza (kuko itangira interuro kandi ni izina), na K ya Kigali (kuko ari izina ry’ahantu).
Mamaarateka. — nabi. Amagambo yifatanyije.
Mama arateka. — neza. Hari umwanya hagati y’amagambo.
Reba n’izindi zakosowe:
Tip
Interuro ni nk’urugendo
Itangirira ku nyuguti nkuru — ni ho uhagurukira.
Ihagararira ku kadomo — ni ho ugera.
Nyuma yo kwandika, buri gihe reba impera: “Akadomo karahari?”
Andika mu ikayi yawe, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Kosora: mama arateka
Igisubizo: Mama arateka. (Inyuguti nkuru M + akadomo.)
Kosora: Data arahinga
Igisubizo: Data arahinga. (Inyuguti nkuru yari ihari; hari habuze akadomo.)
Kosora: keza aroza ibyombo
Igisubizo: Keza aroza ibyombo. (Keza ni izina — inyuguti nkuru K.)
Ese abana ni interuro?
Igisubizo: Oya. Ni ijambo rimwe gusa. Ongeraho icyo bakora: Abana barakina.
Andika interuro ngufi ivuga umurimo data akora.
Igisubizo (urugero): Data avoma amazi. Reba: yatangiye na D nkuru, irangira n’akadomo.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Ni iyihe nteruro yanditse neza?
