Imirimo yo mu rugo

1Imirimo yo mu rugo ni iyihe?

Reba ibi bikorwa. Buri kimwe ni umurimo wo mu rugo:

• gukubura — gukuraho umwanda hasi ukoresheje umweyo
• guteka — gukora ibiryo ku ziko
• koza ibyombo — koza amasahani n’inkono
• kumesa — koza imyenda
• kwanika — gushyira imyenda ku murunga ngo yume
• kuvoma — gutwara amazi mu ndobo
• gusasa igitanda — gutunganya igitanda mu gitondo
• guhinga — gukoresha isuka mu murima

2Kuvuga uwo buri wese akora

• Mama — uwo bivugwaho (ni nde?)
• arateka — icyo akora (akora iki?)

Ni ko bimeze kuri zose. Soma:

3Kubaza no gusubiza

Iyo ushaka kumenya umurimo w’umuntu, ubaza uti: “Akora iki?”

• Mama akora iki? — Mama arateka.
• Data akora iki? — Data arahinga.

Iyo ushaka kumenya uwukora, ubaza uti: “Ni nde…?”

• Ni nde ukubura mu nzu? — Uwase arakubura.
• Ni nde uvoma amazi? — Mugisha aravoma amazi.

4Kuvuga umurimo wawe

Iyo uvuga ku byo wowe ukora, utangira n’ijambo rikuvuga:

• Ndakubura mu nzu.
• Ndoza ibyombo.
• Ndavoma amazi.
• Ndafasha mama.

5Twese turafatanya

Imirimo yo mu rugo si iy’abakobwa gusa. Ni iy’abantu bose.

Mugisha ni umuhungu, ariko aravoma amazi. Uwase ni umukobwa, akubura mu nzu. Data arasasa igitanda. Bose barafasha.

Nk’uko mu mudugudu abaturage bafatanya umuganda, no mu rugo turafatanya. Umurimo wagabanywe uroroha.

Igerageze wenyine

Subiza wenyine, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.