Ibidukikije byanjye
Primary 2 · Kinyarwanda
Ibidukikije byanjye
Lesson 1 of 3
12 min
Let's begin
Uwase yicaye imbere y’inzu. Yumva ijwi: «Muuu!»
Yumva n’irindi: «Kokoriko!» Nyuma yaho, imbwa iravuza «Ho! Ho!»
Uwase aramwenyura. Azi buri jwi n’iryo ari ryo. Uyu munsi na wowe ugiye kumenya amazina y’inyamaswa n’amajwi yazo.
Izi ni inyamaswa tubana na zo iwacu. Tuzubakira, tuziha ibiryo n’amazi. Zitwitaho na zo zikatugirira akamaro.
Hari ijambo ryihariye ku isake. Ntituvuga ngo isake iravuga gusa. Tuvuga ngo isake irabika. Iyo isake ibitse, uba uzi ko bukeye.
Izi ntizibana natwe mu rugo. Ziba mu mashyamba no muri pariki. Zishakira ibiryo byazo ubwazo. Nta muntu uzigaburira.
Abashyitsi baturuka kure baza gusura ingagi z’i Musanze. Ni ubukungu bwacu. Turazirinda, ntituzice.
Reba neza. Inka igaburirwa n’umuntu. Ihene na yo. Imbwa na yo.
Ariko intare ntawe uyigaburira. Ingagi yishakira amababi mu ishyamba.
Uku ni ko bitandukanye: inyamaswa yo mu rugo irerwa n’umuntu, akayiha ibiryo n’ubwugamo. Inyamaswa yo mu ishyamba ibaho yonyine, ikishakira ibiryo mu ishyamba.
Nta na kimwe muri byo kibi. Byose ni ibiremwa byiza. Ariko iyo yo mu ishyamba ntutinyuke kuyegera — irebe uri kure, cyangwa uyisure muri pariki n’abakuru.
Tip
Ikibazo kimwe gitanga igisubizo!
Ibaze uti: «Ni nde uyiha ibiryo?»
Niba ari umuntu → ni inyamaswa yo mu rugo.
Niba yishakira ibiryo mu ishyamba → ni iyo mu ishyamba.
Banza uvuge igisubizo mu ijwi riranguruye. Hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Ni iyihe nyamaswa ivuga iti «Miyawu!»?
Igisubizo: injangwe
Inkoko iduha iki?
Igisubizo: amagi
Ingagi ituye he?
Igisubizo: mu ishyamba ryo mu misozi y’Ibirunga
Vuga inyamaswa ebyiri zo mu rugo n’ebyiri zo mu ishyamba.
Igisubizo: zo mu rugo — inka, ihene (cyangwa imbwa, inkoko…); zo mu ishyamba — inzovu, intare (cyangwa ingona, inkende…)
Uzuza: Mu gitondo, isake ___.
Igisubizo: irabika
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Ni iyihe nyamaswa ivuga iti «Muuu!»?
