Ibidukikije byanjye
Primary 2 · Kinyarwanda
Ibidukikije byanjye
Lesson 2 of 3
13 min
Let's begin
Keza ajya mu murima wa nyirakuru. Areba igiti gito cyera cyane.
Arabaza ati: «Nyogokuru, iki giti cyakuze gite? Cyari gito nk’urutoki rwanjye!»
Nyirakuru aramwenyura ati: «Reka ngusobanurire. Igimera na cyo kirakura, nkawe.»
Fata igiti cy’inyanya mu murima. Kireba hasi ukazamura amaso buhoro:
Ibuka umurongo: indabyo mbere, imbuto nyuma. Ni yo mpamvu igiti kirabya mbere yo kwera.
Habimana yateye imbuto mu gasanduku, ariko ntiyayuhira. Nyuma y’iminsi, ntacyo cyameze.
Umutoni na we yateye imbuto ye. Ayuhira buri gitondo, akayishyira ahantu izuba rigera.
Nyuma y’icyumweru, iya Umutoni yarameze! Ni ukubera ko igimera gikeneye ibi bine:
Imbuto ziryoshye kandi akenshi turazirya zibisi:
Ku isoko rya Kigali, umuneke umwe ushobora kugura 100 Frw. Icunga kimwe kigura nka 200 Frw. Ufite 500 Frw, wagura icunga kimwe n’imineke itatu.
Imboga akenshi turazitekesha isafuriya. Zidufasha gukura no kugira imbaraga:
Munsi y’ubutaka na ho hari ibiryo: ibirayi, ibijumba n’imyumbati.
Reba icunga. Kiryoshye, turakirya kibisi. Ni imbuto.
Reba karoti. Turayogosha tukayiteka. Ni imboga.
Wibuke: karoti si imbuto, n’ubwo ari nziza kandi iryoha. Ni imboga, kuko ari umuzi w’igimera.
Tip
Uko wibuka byoroshye
Imbuto ni «iryoshye, ndayirya nyayibona» — umuneke, icunga, ipapayi.
Imboga ni «nyisukura, nyiteke, ndyoshye ku isafuriya» — amashu, karoti, dodo.
Subiza mu mutwe, hanyuma ugenzure.
Ni igice ki cy’igimera kinywa amazi mu butaka?
Igisubizo: imizi
Ni iki kije mbere: indabyo cyangwa imbuto?
Igisubizo: indabyo — imbuto iza nyuma yazo
Shyira mu matsinda: umuneke, amashu, icunga, karoti.
Igisubizo: imbuto — umuneke, icunga; imboga — amashu, karoti
Igimera gikeneye ibintu bine. Ni ibihe?
Igisubizo: ubutaka, amazi, izuba n’umwuka
Ufite 500 Frw. Umuneke umwe ni 100 Frw. Wagura imineke ingahe?
Igisubizo: itanu (100 + 100 + 100 + 100 + 100 = 500)
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Ni igice ki cy’igimera gifata izuba?