Ibidukikije byanjye
Primary 2 · Kinyarwanda
Ibidukikije byanjye
Lesson 3 of 3
12 min
Let's begin
Ni ku wa gatandatu mu gitondo. Gatete abona se afata isuka.
Arabaza ati: «Data, ugiye he?» Se aramusubiza ati: «Ku muganda. Tugiye gusukura umudugudu no gutera ibiti.»
Gatete ati: «Nanjye ndaza!» Uyu munsi ugiye kwiga uko wowe ubwawe wita ku bidukikije.
Ibidukikije ni ibintu byose bidukikije: ubutaka, amazi, umwuka, ibiti, inyamaswa n’abantu.
Ni urugo runini rwacu twese. Iyo rufite isuku, natwe turamererwa neza. Kurwangiza ni ukwiyangiza.
Umutoni yarangije kurya umuneke. Igishishwa gisigaye mu ntoki.
Ashobora kugijugunya mu muhanda… ariko oya. Aragenda akagishyira mu gatebo k’imyanda. Igikorwa gito, ariko cyubaka igihugu gifite isuku.
Mu Rwanda, amasashe ya plastiki arabujijwe. Ni ukubera ko atabora. Amara imyaka myinshi mu butaka, akabuza ibimera gukura.
Ibiti ni inshuti zacu:
U Rwanda ni igihugu cy’imisozi. Imvura iyo iguye ku musozi utagira ibiti, itwara ubutaka bwiza. Ibiti birabuhagarika.
Keza yoza amenyo. Afunga robine mu gihe akoresha uburoso. Ayifungura gusa iyo agiye gukaraba akanwa.
Mugisha we areka robine ifunguye. Amazi menshi apfa ubusa.
Keza ni we ukora neza. Amazi ni ubuzima. Ntugasuke imyanda mu nzuzi cyangwa mu kiyaga cya Kivu — hari amafi n’abantu bakoresha ayo mazi.
Ntukatere amabuye inyoni. Ntukarandure ibimera ku bushake. Ingagi zo mu Birunga zirinzwe n’amategeko — n’inyamaswa nto zo ku rugo zigomba kwitabwaho.
Umuganda ukorwa ku wa gatandatu wa nyuma w’ukwezi. Abaturage bose bahurira hamwe: basukura, batera ibiti, bagafasha abakeneye.
Ni umuco mwiza w’u Rwanda. Umenye ko no mu rugo ushobora gukora umuganda wawe: gukubura, kumesa ibikoresho, kuhira imbuto wateye.
Isuku itangirira kuri wowe: karaba intoki n’amazi n’isabune mbere yo kurya no nyuma yo kwituma. Ibi bikurinda indwara.
Tip
Buri munsi, igikorwa kimwe gito!
Uyu munsi: shyira imyanda mu gatebo.
Ejo: funga robine.
Ejobundi: uhire igiti wateye.
Ibikorwa bito byinshi bihindura umudugudu wose.
Tekereza, uvuge igisubizo, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Wariye umuneke. Igishishwa ukijyana he?
Igisubizo: mu gatebo k’imyanda
Vuga akamaro kabiri k’ibiti.
Igisubizo: bitanga umwuka mwiza n’igicucu (binafata ubutaka kandi bimwe bitanga imbuto)
Umuganda ukorwa ryari?
Igisubizo: ku wa gatandatu wa nyuma w’ukwezi
Uwase yibagiwe gufunga robine ayoza amenyo. Ni iki kibi cyabaye?
Igisubizo: amazi menshi apfuye ubusa — yagombye kuyifunga.
Uzuza: Mbere yo kurya, karaba ___ n’amazi n’isabune.
Igisubizo: intoki
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Umuganda ukorwa buri munsi.
