Umuco: imigani n'inkuru ngufi
Primary 2 · Kinyarwanda
Umuco: imigani n'inkuru ngufi
Lesson 2 of 3
13 min
Let's begin
Ishimwe yahawe igitabo gito. Yarakinguye, arebye impapuro zuzuye amagambo.
Aravuga ati: «Amagambo ni menshi! Nzabyumva nte?»
Umwarimu aramwenyura ati: «Ntugahangayike. Inkuru yose ifite ibisubizo bitanu byihishe imbere. Uyu munsi turabishakisha.»
Reba umutwe w’inkuru. Umutwe ni nk’irembo: ukubwira icyo uzasangamo imbere.
Hanyuma soma buhoro, mu ijwi riranguruye. Ntukihute. Inkuru si isiganwa.
Buri nkuru isubiza ibi bibazo:
Hanyuma ubaze ikibazo cya nyuma: Inkuru inyigisha iki? Icyo ni isomo.
AMAFARANGA YA MUTESI
Umunsi umwe mu gitondo, Mutesi yafashe ijerekani agiye kuvoma amazi.
Mu nzira yabonye ikintu ku butaka. Yarahetamye: yari inoti y’amafaranga 1000 Frw!
Yatangaye cyane. Yatekereje ati: «Nagura ibiryo biryoshye.»
Ariko yibutse amagambo nyirakuru yamubwiye: «Ukuri guca mu ziko ntigushye.»
Mutesi yagiye kubwira umukuru w’umudugudu. Nyuma y’akanya, haje Nyirandagijimana atakamba — yari yatakaje amafaranga yo kujya kwa muganga.
Yarishimye cyane. Yahoberye Mutesi ati: «Urakoze mwana wanjye. Ufite umutima mwiza.»
Mutesi yatashye asiganwa. Nta mafaranga yagumanye, ariko umutima we wari uruhutse.
Ntitwibaze mu mutwe gusa. Dusubira mu magambo yanditse:
Wabonye? Buri gisubizo cyari mu nkuru. Nta na kimwe twahimbye.
Iyo umwarimu akubajije, subiza mu nteruro yuzuye, ntusubize mu ijambo rimwe:
Ikibazo: «Mutesi yasanze iki?»
Igisubizo gikeye: «Amafaranga.» Igisubizo cyiza: «Mutesi yasanze amafaranga 1000 Frw mu nzira.»
Tip
Iyo ikibazo kigutsinze, subira mu nkuru!
Ibisubizo byose byihishe mu magambo yanditse — ntabwo biri mu mutwe wawe.
Shakisha ijambo rimwe ry’ingenzi (urugero: «amafaranga»), maze usome interuro rikoreramo. Igisubizo kiba kiri hafi yaryo.
Soma iyi nkuru mu ijwi riranguruye, hanyuma usubize.
IGITI CYA GATETE
Gatete yateye agati gato imbere y’urugo. Buri gitondo yarakuhiraga, akakavanaho ibyatsi.
Bagenzi be baramuseka bati: «Ako gati ni gato cyane! Ntikazakura na rimwe.»
Gatete ntiyacogoye. Yakomeje kukuhira buri gitondo.
Nyuma y’imyaka itatu, akati kabaye igiti kinini gifite igicucu cyiza. Ku manywa, abana bose baza kuruhukira mu gicucu cya Gatete — n’abamusekaga.
Ni nde wateye igiti?
Igisubizo: Gatete ni we wateye igiti.
Yagikoraga iki buri gitondo?
Igisubizo: Yarakuhiraga akanakavanaho ibyatsi.
Bagenzi be bavuze iki?
Igisubizo: Bavuze ko akati ari gato kandi ko katazakura.
Byarangiye gute?
Igisubizo: Akati kabaye igiti kinini, abana bose baza kuruhukira mu gicucu cyacyo.
Iyi nkuru ikwigisha iki?
Igisubizo: «Buhoro buhoro ni rwo rugendo» — gukomeza gukora buke ku munsi utihebye bigira icyo bigeraho.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Huza ikibazo n’icyo kibaza.
Kanda ijambo ibumoso, hanyuma ukande irijyanye na ryo iburyo.
