Umuco: imigani n'inkuru ngufi
Primary 2 · Kinyarwanda
Umuco: imigani n'inkuru ngufi
Lesson 3 of 3
14 min
Let's begin
Umwarimu aravuga ati: «Uyu munsi, buri wese aratubwira ikintu cyamubayeho.»
Uwase agwa mu kantu. Yibwira ati: «Njye nta nkuru mfite. Ubuzima bwanjye ni busanzwe.»
Ariko ntabwo ari byo. Buri munsi wawe urimo inkuru. Uyu munsi ugiye kuyibona no kuyandika.
Ishimwe agiye kwandika ikintu cyamubayeho. Reba uko abigenza, intambwe ku ntambwe.
Intambwe ya 1 — Guhitamo. Ahitamo ikintu kimwe gusa. Ntikigomba kuba kinini: n’agatoya karahagije.
Ishimwe ahisemo: «Umunsi nibagiwe agatabo kanjye.»
Intambwe ya 2 — Kuvuga mbere yo kwandika. Abara ku ntoki eshatu:
Intambwe ya 3 — Kwandika interuro enye kugeza kuri esheshatu.
Ejo hashize mu gitondo, nagiye ku ishuri nihuta.
Ngeze mu ishuri, nasanze nibagiwe agatabo kanjye mu rugo.
Umutima wanjye waratatse, kuko natinyaga ko umwarimu anyibaza.
Keza, mugenzi wanjye, yampaye impapuro ebyiri.
Nakoze umukoro wanjye neza, kandi naramushimiye cyane.
Kuva ubwo, mbanza gushyira ibitabo mu isakoshi nijoro.
Reba neza inkuru ya Ishimwe:
Aya magambo atuma inkuru itemba neza nk’uruzi:
Reba iyi nteruro: «keza yaje kwa mugisha» — irimo amakosa atatu! (1) «keza» ni izina ry’umuntu: rikeneye inyuguti nkuru. (2) «mugisha» na ryo ni izina ry’umuntu. (3) Nta kadomo ku iherezo. Ikosorwa: «Keza yaje kwa Mugisha.»
Wibuke: interuro ngufi kandi isobanutse iruta indende yatakaye.
Tip
Vuga mbere yo kwandika!
Bara ku ntoki eshatu:
(1) Byabaye ryari na he? (2) Icyabaye ni iki? (3) Byarangiye gute?
Nushobora kubivuga mu ijwi, urashobora kubyandika. Banza uvuge, hanyuma wandike ibyo wavuze.
Kora, hanyuma ukande ku gisubizo urebe niba ari cyo.
Andika interuro y’intangiriro y’inkuru «Umunsi nagiye kwa muganga».
Igisubizo (urugero): «Ku wa kabiri nimugoroba, mama yanjyanye kwa muganga.» Reba: harimo ryari, nde na he.
Kosora iyi nteruro: «nagiye ku isoko na keza»
Igisubizo: «Nagiye ku isoko na Keza.» — inyuguti nkuru kuri «Nagiye» no kuri «Keza», hanyuma akadomo ku iherezo.
Uzuza ijambo rihuza: «Nabuze inzira. ___, nabonye umuturanyi wacu, arangeza mu rugo.»
Igisubizo: «Amaherezo» (cyangwa «Nyuma yaho»).
Kora gahunda y’ibice bitatu ku nkuru «Umunsi imvura yanguye ku ishuri».
Igisubizo (urugero): Intangiriro — «Ku wa gatatu, saa cyenda, twari ku ishuri.» Hagati — «Imvura yaraguye cyane, ntitwashoboraga gusohoka.» Umusozo — «Twaguma mu ishuri tugategereza ko ihagarara; nyuma naratashye nishimye.»
Andika inkuru yawe y’interuro enye ku kintu cyakubayeho iki cyumweru.
Igisubizo (urugero): «Ku cyumweru, nagiye kuvoma amazi. Ijerekani ryanjye ryarahiritse, amazi arameneka. Umuturanyi wanjye Umutoni yampaye andi mazi. Naramushimiye, kandi kuva ubwo mfata ijerekani neza.»
Inkuru yawe ntigomba gusa n’iyi. Igomba kuba iyawe — ni yo mpamvu ari nziza.
Ibyo wize uyu munsi
Isuzume
Tondeka amagambo ahuza inkuru.
Kanda amakarita ukurikije uko akurikirana.
