Barua za Kirafiki, Mialiko na Matangazo Kuhusu Ushirikiano
Senior 2 · Kiswahili
Barua za Kirafiki, Mialiko na Matangazo Kuhusu Ushirikiano
Lesson 2 of 4
25 min
Harusi, sherehe za kuhitimu, siku za kuzaliwa na mikutano ya wazazi huanza kwa mwaliko. Mwaliko mzuri humwambia mgeni kwa ufupi: nani anaalika, kwa tukio gani, lini, wapi, na jinsi ya kujibu. Mwaliko usio na tarehe au mahali huleta usumbufu mkubwa.
Katika somo hili utachambua kadi ya mwaliko wa harusi, utajifunza kujibu mwaliko kwa adabu, na utajifunza vielezi vya wakati (vinavyojibu “lini?”) na vielezi vya mahali (vinavyojibu “wapi?”).
In English: the parts of an invitation card, polite replies, and adverbs of time and place.
MWALIKO WA HARUSI
Familia ya Bwana na Bibi Habimana wa Nyamirambo, Kigali, pamoja na familia ya Bwana na Bibi Niyonzima wa Huye, kwa furaha kubwa, zinakualika
Bw./Bi. ...............................................
kwenye sherehe ya harusi ya watoto wao wapendwa
UMUTONI Aline na GATETE Eric
itakayofanyika Jumamosi, tarehe 12 Desemba 2026.
- Ndoa ya kiserikali: saa tatu kamili asubuhi, katika Ofisi ya Sekta ya Nyamirambo.
- Sherehe ya kuwapongeza maharusi: kuanzia saa nane mchana, katika Ukumbi wa Umoja, karibu na uwanja wa mpira wa Nyamirambo.
Tafadhali thibitisha kuhudhuria kwako kabla ya tarehe 30 Novemba 2026, kwa kumpigia simu Bi. Mutesi, katibu wa kamati ya harusi.
Kadi hii ni ya watu wawili. Karibu sana; kuja kwako ni fahari yetu!
Kadi ya mfano: Imeandikwa na Ganzaa. Majina na mahali ni ya kubuni.
| Sehemu | Mfano kutoka kadi |
|---|---|
| Kichwa | MWALIKO WA HARUSI |
| Wanaoalika (wenyeji) | Familia za Habimana na Niyonzima |
| Mwalikwa | Bw./Bi. ....... (nafasi ya kuandika jina la mgeni) |
| Tukio | Sherehe ya harusi ya Umutoni Aline na Gatete Eric |
| Tarehe na saa | Jumamosi, 12 Desemba 2026; saa tatu asubuhi na saa nane mchana |
| Mahali | Ofisi ya Sekta ya Nyamirambo; Ukumbi wa Umoja |
| Jinsi ya kujibu | Kuthibitisha kabla ya 30 Novemba 2026 kwa Bi. Mutesi |
| Maneno ya ukarimu | Karibu sana; kuja kwako ni fahari yetu! |
Saa za Kiswahili: saa za Kiswahili huanza kuhesabiwa jua linapochomoza, saa 12 asubuhi ya Kiingereza. Kwa hiyo saa tatu asubuhi = 9:00 a.m., na saa nane mchana = 2:00 p.m.
| Neno | Maana kwa Kiswahili | English |
|---|---|---|
| mwaliko | ombi la kumkaribisha mtu kwenye tukio | invitation |
| mwalikwa (waalikwa) | mtu aliyealikwa | invited guest |
| mwenyeji (wenyeji) | anayewakaribisha wageni | host |
| maharusi | bibi harusi na bwana harusi | bride and groom |
| bibi harusi / bwana harusi | mwanamke / mwanamume anayeoana siku ya harusi | bride / groom |
| ndoa | makubaliano rasmi ya mume na mke | marriage |
| kuthibitisha | kusema kwa uhakika | to confirm |
| kuhudhuria | kufika na kuwepo kwenye tukio | to attend |
| ukumbi | chumba kikubwa cha mikutano au sherehe | hall |
| kamati | kikundi cha watu kinachopanga jambo | committee |
| pongezi | maneno ya kumfurahia mtu kwa jambo jema | congratulations |
| ukarimu | moyo wa kuwakaribisha na kuwatunza wageni | hospitality |
Kielezi (adverb) ni neno au kikundi cha maneno kinachoeleza zaidi kuhusu kitenzi: kitendo kilifanyika lini, wapi, vipi au mara ngapi. Katika somo hili tunaangalia “lini?” na “wapi?”.
leo, jana, juzi, kesho, keshokutwa, sasa, sasa hivi, mapema, baadaye, zamani, asubuhi, mchana, jioni, usiku, wiki ijayo, mwaka jana
hapa, pale, huko, kule, ndani, nje, juu, chini, mbele, nyuma, karibu, mbali
Pia tunaweza kuunda kielezi cha mahali kwa kuongeza -ni mwishoni mwa nomino: ukumbi → ukumbini, ofisi → ofisini, nyumba → nyumbani, shule → shuleni, soko → sokoni, mto → mtoni.
Kosa la kawaida: usiunganishe katika na -ni. Andika katika ukumbi au ukumbini, lakini si katika ukumbini.
Swali: Tambua vielezi na aina zake: Kesho asubuhi wageni watakusanyika ukumbini.
Jibu:Kesho na asubuhi ni vielezi vya wakati (lini?). Ukumbini ni kielezi cha mahali (wapi?).
Tip
Uliza swali kwa kitenzi: jibu la lini? ni kielezi cha wakati; jibu la wapi? ni kielezi cha mahali.
Kabla ya kutuma mwaliko wowote, hakikisha umejibu maswali matano: Nani anaalika? Tukio gani? Lini? Wapi? Jibu litumwe kwa nani?
Jibu: Familia ya Bwana na Bibi Habimana na familia ya Bwana na Bibi Niyonzima.
Jibu: Athibitishe kama atahudhuria, kwa kumpigia simu Bi. Mutesi.
Jibu: Juzi, jioni: vielezi vya wakati. Nyumbani: kielezi cha mahali.
Jibu: (a) sokoni (b) kanisani (c) mtoni.
Jibu: Sherehe itafanyika ukumbini kesho. Kuna makosa mawili: katika na -ni zimetumiwa pamoja, na jana haiendani na wakati ujao (itafanyika).
Mfano wa jibu:
MWALIKO
Klabu ya Mazingira ya Shule ya Sekondari ya Kayonza inakualika Bw./Bi. ............ kwenye sherehe ya kufunga mwaka na kukabidhi miche 500 kwa wakazi wa Sekta ya Mukarange.
Siku: Ijumaa, tarehe 20 Novemba 2026.
Saa: saa nane mchana hadi saa kumi jioni.
Mahali: uwanja wa shule.
Tafadhali thibitisha kabla ya tarehe 13 Novemba 2026 kwa mwalimu mlezi wa klabu.
Karibu; tushirikiane kulinda mazingira!
Mfano wa jibu: Mpendwa Bi. Mutesi, nashukuru kwa mwaliko wa harusi ya Aline na Eric. Nitahudhuria sherehe ya saa nane mchana pamoja na mke wangu. Hongereni sana!
Muhtasari (summary)
Sources and credits
Maandishi yote ya somo hili (mfano wa kadi ya mwaliko na majibu yake, msamiati, maelezo ya sarufi, mazoezi na maswali ya tathmini): Imeandikwa na Ganzaa (Written by Ganzaa). Hakuna chanzo cha nje kilichotumiwa.
