Barua za Kirafiki, Mialiko na Matangazo Kuhusu Ushirikiano
Senior 2 · Kiswahili
Barua za Kirafiki, Mialiko na Matangazo Kuhusu Ushirikiano
Lesson 3 of 4
25 min
Kila mwezi, viongozi wa vijiji nchini Rwanda huwajulisha wakazi kuhusu Umuganda, kazi ya pamoja ya kujitolea kwa maendeleo ya jamii. Njia wanayotumia ni tangazo. Tangazo ni taarifa fupi inayowajulisha watu wengi jambo fulani kwa wakati mmoja.
Katika somo hili utachambua tangazo la Umuganda, utajifunza sehemu na aina za matangazo, na utajifunza vielezi vya namna (vinavyojibu “vipi?”) na vielezi vya idadi (vinavyojibu “mara ngapi?” au “kiasi gani?”).
In English: reading and writing a public announcement, and adverbs of manner and of number/frequency.
TANGAZO
KWA WAKAZI WOTE WA KIJIJI CHA RUGARAMA
Uongozi wa Kijiji cha Rugarama unawatangazia wakazi wote kwamba Umuganda wa mwezi huu utafanyika Jumamosi, tarehe 28 Novemba 2026, kuanzia saa mbili kamili asubuhi hadi saa tano asubuhi.
Kazi: kukarabati barabara inayoelekea Kituo cha Afya cha Rugarama, kuchimba mitaro ya maji ya mvua na kupanda miti kando ya barabara hiyo.
Mahali pa kukutana: mbele ya ofisi ya kijiji.
Vifaa: kila mshiriki aje na jembe, koleo au panga.
Baada ya kazi kutakuwa na mkutano mfupi kuhusu usafi wa mazingira na bima ya afya ya jamii (Mutuelle de Santé).
Wakazi wote wenye umri wa miaka 18 hadi 65 wanaombwa kushiriki kikamilifu. Tufike kwa wakati na tufanye kazi kwa pamoja!
Imetolewa na:
Gatete Jean, Mkuu wa Kijiji cha Rugarama
21 Novemba 2026
Tangazo la mfano: Imeandikwa na Ganzaa. Kijiji na majina ni ya kubuni.
Maana: tangazo ni taarifa fupi inayotolewa hadharani ili kuwajulisha watu wengi jambo, tukio, huduma au agizo.
Sehemu za tangazo (angalia tangazo la Rugarama):
Aina za matangazo kwa njia ya kuyatoa:
Aina kwa kusudi: matangazo ya kijamii (Umuganda, chanjo), ya kibiashara (bidhaa na huduma) na ya kiserikali (sheria mpya, uchaguzi).
Lugha ya tangazo: fupi na wazi; herufi kubwa au herufi nzito kwa mambo muhimu; hali ya kutaka (kila mshiriki aje, tufike); kauli ya kutendwa (wanaombwa).
| Neno | Maana kwa Kiswahili | English |
|---|---|---|
| tangazo (matangazo) | taarifa kwa watu wengi | announcement, notice |
| kutangaza | kutoa taarifa hadharani | to announce |
| mkazi (wakazi) | mtu anayeishi mahali fulani | resident |
| uongozi | viongozi kwa pamoja | leadership |
| mshiriki (washiriki) | mtu anayeshiriki | participant |
| kukarabati | kutengeneza kitu kilichoharibika | to repair |
| mtaro (mitaro) | mfereji wa kupitisha maji | ditch, drain |
| koleo | chombo cha kuzolea udongo | shovel |
| kikamilifu | kwa ukamilifu wote | fully |
| kujitolea | kufanya kazi bila malipo kwa ajili ya wengine | to volunteer |
| ubao wa matangazo | ubao wa kubandika matangazo | notice board |
Kutoka kwenye tangazo: kushiriki kikamilifu; tufanye kazi kwa pamoja.
mara moja, mara mbili, mara nyingi, mara kwa mara, kila mwezi, kila siku, sana, kidogo, kabisa, mno
Swali: Tambua vielezi na aina zake: Wakazi walikarabati barabara kwa bidii mara mbili mwezi huu.
Jibu:Kwa bidii: namna (walikarabati vipi?). Mara mbili: idadi (mara ngapi?). Mwezi huu: wakati (lini?).
Tip
Maswali manne ya vielezi:lini? → wakati · wapi? → mahali · vipi? → namna · mara ngapi? kiasi gani? → idadi. Kielezi hujibu swali kuhusu kitenzi, si kuhusu nomino.
Unaposoma tangazo kwa mdomo, rudia tarehe, saa na mahali mara mbili: wasikilizaji hawawezi kurudi nyuma kusoma tena.
Jibu: Jumamosi, tarehe 28 Novemba 2026, saa mbili hadi saa tano asubuhi (8:00 hadi 11:00 kwa saa za Kiingereza).
Jibu: Kwa mfano: kichwa (TANGAZO); walengwa (wakazi wote wa Kijiji cha Rugarama); mtoaji (Gatete Jean, Mkuu wa Kijiji).
Jibu: Kimya: namna. Mara tatu kwa wiki: idadi.
Jibu: (a) vizuri (b) kishujaa (c) kwa bidii.
Mfano wa jibu:
TANGAZO
KWA WANAFUNZI WOTE WA KIDATO CHA PILI
Klabu ya Mazingira inawatangazia wanafunzi wote kwamba Siku ya Kupanda Miti itafanyika Ijumaa, tarehe 4 Desemba 2026, kuanzia saa nane mchana hadi saa kumi jioni, katika bustani ya shule. Siku hii hufanyika mara mbili kila mwaka. Kila mwanafunzi alete jembe dogo au chupa ya maji ya kumwagilia miche. Tutafanya kazi kwa pamoja na kwa uangalifu. Karibuni wote!
Imetolewa na: Katibu wa Klabu ya Mazingira, 27 Novemba 2026.
Muhtasari (summary)
Sources and credits
Maandishi yote ya somo hili (mfano wa tangazo la Umuganda na tangazo la shule, msamiati, maelezo ya sarufi, mazoezi na maswali ya tathmini): Imeandikwa na Ganzaa (Written by Ganzaa). Hakuna chanzo cha nje kilichotumiwa.
