Gukunda no kwitabira umurimo
Primary 4 · Kinyarwanda
Gukunda no kwitabira umurimo
Lesson 4 of 5
40 min
Let's begin
Ni iyihe nama nziza umubyeyi wawe yakugiriye? Wayikurikije?
Uyu munsi urasoma inkuru ya Karori, umwana utarakundaga kwiga, n'uko se yamufashije. Hanyuma wige kwandika ibaruwa ya gicuti.
Inkuru yanditswe na Abraham Bereket, Hardido Temesgen na Yohannes Firew, ihindurwa mu Kinyarwanda na Jean Paul Harelimana (African Storybook). Ganzaa yanonosoye interuro n'imyandikire.
Mu mudugudu umwe, habaga umwana w'umuhungu witwaga Karori. Ntiyakundaga kwiga cyangwa gusoma avuye ku ishuri. Yari umunyeshuri w'umunebwe, kandi yitwaraga nabi.
Umunsi umwe, Karori yibye amafaranga ya nyina, ajya kuyaguramo bombo. Nubwo nyina yari yayahishe, Karori yarashakashatse hose, aza kuyabona.
Hashize iminsi, Karori yaretse kujya ku ishuri. Yiriwe hanze y'ishuri akina umupira, ku mugoroba agataha n'abandi bavuye ku ishuri. Nyina yarabimenye, bimuhangayikisha cyane.
Nyina wa Karori abwira umugabo we ati: “Urabona ko muri iyi minsi umwana wacu yitwara nabi? Ndakeka ko atakijya no ku ishuri. Yatangiye no kunyiba amafaranga”. Se wa Karori atekereza uko bahindura imico y'umwana wabo.
Abwira umugore we ati: “Ubutaha, uzahishe amafaranga mu gitabo. Ntazayabona, kuko adakunda gusoma ibitabo”.
Bukeye, Karori yongera gushakisha amafaranga ya nyina, arayabura. Yiyemeza kujya ku isoko riri hafi aho, ngo arebe ko yahabona amafaranga.
Se amubonye agenda, aramubwira ati: “Mwana wange, nzi impamvu ugiye ku isoko. Subira mu nzu, ushakire amafaranga mu bitabo, urayabona”.
Karori biramuyobera, ariko ajya gushakira mu bitabo. Asangamo amafaranga nyina yari yahishemo.
Bukeye, yongera kureba mu bitabo, ariko nta kintu yasanzemo. Nuko ajya kubaza se impamvu.
Se aramwenyura, aramubaza ati: “Muhungu wange, urashaka kubona amafaranga menshi?” Karori ati: “Yego, ndayashaka”.
Se aramubwira ati: “Ntega amatwi witonze. Soma ibitabo byawe, kandi uge ku ishuri buri munsi. Niwiga ushyizeho umwete, uzabona ibihembo byinshi. Ntuzacike intege”.
Karori aramusubiza ati: “Papa, nawe urabizi ko gusoma bigoye. Ibitabo bintesha umutwe”.
Se amara akanya acecetse, atekereza uko yatera umwana we umwete wo kwiga. Nuko aramubwira ati: “Reka dutangire gusomera hamwe buri mugoroba. Nzagufasha kubona ubukungu bwihishe mu bitabo”.
| Ijambo | Icyo risobanura |
|---|---|
| kwitwara nabi | gukora ibidakwiye, kutumvira |
| gushakashaka | gushakisha ahantu hose |
| guhangayikisha | gutera umuntu impungenge nyinshi |
| kuyobera | kutumva impamvu y'ikintu |
| gutesha umutwe | kurambira umuntu, kumugora mu bitekerezo |
| umwete | ubushake bwo gukora ushishikaye |
| ubukungu | ubutunzi, ibintu by'agaciro |
Karori yakoresheje amafaranga yibye iki?
Igisubizo: Yaguzemo bombo.
Ni iki Karori yaretse, bigahangayikisha nyina?
Igisubizo: Yaretse kujya ku ishuri.
Se wa Karori yagiriye nyina iyihe nama yo guhisha amafaranga?
Igisubizo: Kuyahisha mu gitabo, kuko Karori adakunda gusoma.
Se yiyemeje gufasha Karori ate?
Igisubizo: Gusomera hamwe na we buri mugoroba.
Kuki se wa Karori yavuze ko hari “ubukungu bwihishe mu bitabo”?
Igisubizo: Kuko gusoma no kwiga biduha ubumenyi, bukazadufasha kubona akazi n'ubutunzi burambye, kurusha bombo.
Karori yakoze amakosa ayahe? Wowe wamugira iyihe nama?
Igisubizo: Yibye amafaranga, asiba ishuri, kandi abeshya ababyeyi. Inama: kuvugisha ukuri, kujya ku ishuri buri munsi, no gusaba ubufasha iyo gusoma bimugoye.
Ibaruwa ya gicuti (ibaruwa mbonezamubano) ni ibaruwa twandikira inshuti cyangwa umuvandimwe. Igira ibice bitandatu:
Ikitonderwa: Mu itariki, izina ry'ukwezi ritangizwa n'inyuguti nkuru: ku wa 15 Mata 2027, ku wa 3 Kamena 2027.
Urugero: Karori yandikira umuvandimwe we
Rubavu, ku wa 15 Mata 2027
Muvandimwe wange Mugisha,
Amakuru yawe? Nizeye ko wowe n'ababyeyi bawe mumeze neza. Nange ndaho, meze neza.
Ndashaka kukubwira inkuru nshya: ubu nkunda gusoma! Mbere nabonaga ibitabo bintesha umutwe, ndetse ngasiba ishuri. Ariko data yantoje gusoma. Buri mugoroba dusomera hamwe inkuru imwe. Ubu maze gusoma ibitabo bitanu, kandi amanota yange yariyongereye.
Nawe ndakugira inama yo gusoma buri munsi, nibura inkuru imwe. Uzabona ko ibitabo birimo ubukungu bwihishe.
Ndagusaba kunsubiza vuba, umbwire ibitabo ukunda.
Muvandimwe wawe ugukunda,
Karori
Tip
Uko wabyibuka: Ibaruwa ya gicuti ni nk'ikiganiro cyanditse: itangirana n'indamukanyo, ikarangirana n'isezera. Ntuzibagirwe aho uri, itariki n'izina ryawe.
Andika ibaruwa ya gicuti ugenera inshuti yawe cyangwa umuvandimwe wawe. Umubwire inama nziza wahawe n'umubyeyi wawe, n'uko yagufashije. Ibaruwa yawe igire ibice bitandatu byose.
Aho uwandika ari n'itariki bijya he mu ibaruwa ya gicuti?
Igisubizo: Hejuru, iburyo.
Kosora itariki: “ku wa 3 kamena 2027”.
Igisubizo: “ku wa 3 Kamena 2027”: izina ry'ukwezi ritangizwa n'inyuguti nkuru.
Tanga urugero rw'indamukanyo y'ibaruwa ya gicuti.
Igisubizo: “Nshuti yange Keza,” cyangwa “Muvandimwe wange Mugisha,”
Ni ikihe gice kiza ku mpera y'ibaruwa, mbere y'izina ry'uwandika?
Igisubizo: Isezera, nka “Inshuti yawe igukunda,”.
Ibyo wize uyu munsi
Sources and credits
Umwandiko: Inama z' umubyeyi, wanditswe na Abraham Bereket, Hardido Temesgen na Yohannes Firew, uhindurwa mu Kinyarwanda na Jean Paul Harelimana; amashusho y'igitabo ni aya Adonay Gebru. Watangajwe na African Storybook (© African Storybook Initiative 2018), ku ruhushya CC BY 4.0. Ganzaa yanonosoye interuro n'imyandikire (adapted by Ganzaa).
Ibaruwa y'urugero: Byanditswe na Ganzaa.
Inyigisho z'ururimi, imyitozo yo muri iri somo n'ibibazo by'isuzuma byanditswe na Ganzaa.
Isuzume
Tondeka ibice by'ibaruwa ya gicuti, uhereye hejuru.
Kanda amakarita ukurikije uko akurikirana.
