Maamkizi na Utambulisho
Senior 1 · Kiswahili
Maamkizi na Utambulisho
Lesson 4 of 4
25 min
Mazungumzo (dialogue) ni maongezi kati ya watu wawili au zaidi. Katika maisha ya kila siku tunamkaribisha mgeni, tunasalimiana, tunajitambulisha na tunaagana. Katika mitihani ya Kiswahili, mara nyingi utaombwa kutunga mazungumzo mafupi.
Katika somo hili utasoma mazungumzo ya mgeni anayefika nyumbani, utajifunza maneno ya adabu, kisha utajifunza jinsi ya kuandika mazungumzo na kuyaigiza.
In English: how a dialogue is laid out on the page, the polite words that open and close a visit, and how to write and act out your own short dialogue.
Mahali: nyumbani kwa familia ya Mugisha, Kigali. Wakati: Jumamosi mchana.
Wahusika: MUGISHA (mwanafunzi wa kidato cha kwanza), BABA yake Mugisha, BWANA KATO (rafiki wa baba, kutoka Uganda).
BWANA KATO: (anagonga mlango) Hodi! Hodi!
MUGISHA: Karibu! Karibu ndani.
BWANA KATO: Asante. Habari za mchana, kijana?
MUGISHA: Nzuri. Shikamoo, mzee.
BWANA KATO: Marahaba. Jina langu ni Kato. Mimi ni rafiki wa baba yako. Ninatoka Kampala, Uganda.
MUGISHA: Karibu Rwanda, mzee. Mimi ninaitwa Mugisha. Tafadhali, keti. Nitamwita baba.
BABA: (akitabasamu) Aa, Kato! Karibu sana, rafiki yangu. Hujambo?
BWANA KATO: Sijambo kabisa. Na wewe je?
BABA: Mimi sijambo. Umefika salama?
BWANA KATO: Ndiyo, safari ilikuwa nzuri.
BABA: Huyu ni mwanangu, Mugisha. Yeye ni mwanafunzi wa kidato cha kwanza. Anajifunza Kiswahili shuleni.
BWANA KATO: Hongera, Mugisha! Kiswahili chako ni kizuri.
MUGISHA: Asante sana, mzee.
BABA: Karibu chai, Kato.
BWANA KATO: Asante.
(Baada ya saa moja)
BWANA KATO: Sasa lazima niondoke. Asanteni kwa chai. Kwaherini!
BABA na MUGISHA: Kwaheri, safari njema! Karibu tena.
Imeandikwa na Ganzaa.
In English: Mr Kato, a friend from Uganda, knocks at the door. Mugisha welcomes him politely and calls his father. The two friends greet each other, the father introduces his son, they drink tea, and Mr Kato says goodbye.
| Neno | Tunalitumia lini? | English |
|---|---|---|
| Hodi! | unapofika mlangoni | May I come in? |
| Karibu! Karibu ndani. | kumkaribisha mgeni | Welcome! Come in. |
| Keti. Kaa. | kumwomba mgeni aketi | Sit down. |
| Tafadhali | unapoomba kitu | please |
| Asante (mtu mmoja), Asanteni (watu wengi) | kushukuru | thank you |
| Samahani | kuomba radhi au kuomba nafasi | excuse me, sorry |
| Pole | mtu akiumia au akipata shida | sorry (sympathy) |
| Hongera | mtu akifanya jambo zuri | congratulations |
| Kwaheri (mtu mmoja), Kwaherini (watu wengi) | kuagana | goodbye |
| Safari njema | kumtakia msafiri mema | have a good journey |
| Karibu tena | mgeni anapoondoka | come again |
Maneno mengine: mgeni (guest, visitor), kijana (young person), kugonga mlango (to knock), kutabasamu (to smile), wahusika (characters).
| Alama | Jina | Mfano |
|---|---|---|
| . | nukta | Mimi sijambo. |
| , | koma | Karibu, mzee. |
| ? | alama ya kuuliza | Umefika salama? |
| ! | alama ya mshangao | Hodi! Hongera! |
| : | nukta mbili | MUGISHA: Karibu. |
Swali: Andika sentensi hii kama mazungumzo: Keza alimsalimia Mutesi na kumwuliza kama hajambo, naye Mutesi akajibu kwamba hajambo.
Jibu:
KEZA: Hujambo, Mutesi?
MUTESI: Sijambo, Keza.
Angalia: jina la msemaji liko mwanzo, likifuatwa na nukta mbili. Swali linaishia kwa alama ya kuuliza (?), na mtu anayeitwa kwa jina hutenganishwa kwa koma: Hujambo, Mutesi?
Tip
Kanuni ya mazungumzo mazuri: Salimia → Jitambulishe → Zungumza → Aga.
Kwaheri ni kwa mtu mmoja; Kwaherini ni kwa watu wengi. Vivyo hivyo Asante na Asanteni, Karibu na Karibuni.
Jibu: Anatoka Kampala, Uganda.
Jibu: “Karibu! Karibu ndani.”
Jibu: Hujambo, mwalimu?
Jibu: Kwaherini, kwa sababu ni watu wengi.
Jibu:
MAMA: Keza, umekula?
KEZA: Bado, mama.
Mfano wa jibu:
MIMI: Habari za asubuhi?
IRAKOZE: Nzuri. Habari yako?
MIMI: Nzuri sana. Jina langu ni Umutoni. Wewe unaitwa nani?
IRAKOZE: Ninaitwa Irakoze. Ninatoka Bujumbura, Burundi.
MIMI: Karibu Rwanda, Irakoze! Uko kidato gani?
IRAKOZE: Mimi ni mwanafunzi wa kidato cha kwanza.
MIMI: Hata mimi! Twende, nitakuonyesha darasa letu.
IRAKOZE: Asante sana, Umutoni.
MIMI: Karibu. Tutaonana mchana. Kwaheri!
IRAKOZE: Kwaheri!
Muhtasari (summary)
Sources and credits
Kusoma: “Mgeni nyumbani”: Imeandikwa na Ganzaa (Written by Ganzaa).
Somo hili lote, yaani mazungumzo, msamiati, maelezo ya sarufi, mazoezi na maswali ya tathmini: Imeandikwa na Ganzaa (Written by Ganzaa). Hakuna chanzo cha nje kilichotumiwa.
