Cyusa n'abahungu b'Abongereza: gutegura imbwirwaruhame

1Umwandiko: Cyusa n'abahungu b'Abongereza

Cyusa yigaga mu mwaka wa mbere w'amashuri abanza. Se yari umuhinzi, kandi uwo mwaka yari yahinze umuceri. Buri munsi nyuma y'amasomo, Cyusa yajyaga gufasha se mu murima.

Hafi y'umurima hari ikibuga cy'umupira. Umunsi umwe nyuma ya saa sita, Cyusa arinze umuceri, haza abahungu bane b'Abongereza gukina umupira. Umupira ugwa mu murima w'umuceri. Umwe muri bo yirukankira mu murima kuwufata, yangiza umuceri mwinshi. Uko bagarukaga gushaka umupira, ni ko barushagaho kwangiza imyaka.

Cyusa na se bararakara cyane. Bashakaga kubabwira bati: “Ntimugaruke mu murima wacu, nimureke kwangiza imyaka yacu!” Ariko nta n'umwe muri bo wari uzi Icyongereza, kandi abo bana nta rundi rurimi bari bazi.

Se aramubwira ati: “Mwana wa, koresha ibyo wize ku ishuri. Babwire bareke gutera umupira mu murima wacu!” Icyo gihe Cyusa yari amaze kwiga inyuguti A, B, C, D, E, F gusa.

Umupira wongera kugwa mu murima. Cyusa yiruka ajya aho uri, ahagarara imbere y'uwo muhungu. Avuga cyane kandi yerekana ibimenyetso n'amaboko: “A, B, C, D, E, F!” Abisubiramo inshuro eshatu.

Uwo muhungu arahagarara. Inshuti ze na zo zirahagarara, zitegereza Cyusa. Ziganira mu Cyongereza, hanyuma ziramwenyura: zari zisobanukiwe icyo Cyusa ashaka kuzibwira. Uwari ufite umupira asohoka mu murima yitonze, maze bose bajya gukinira kure y'umurima.

Se wa Cyusa aratangara, yizera ko umwana we avuze Icyongereza. Ati: “Mwana wa, uri umunyamuhati kandi uri umunyabwenge!” Cyusa aratungurwa, arishima cyane.

Kuva ubwo, se yakomeje kumutera inkunga, amusaba kwiga ashyizeho umwete. Cyusa yize indimi eshatu arazimenya neza. Amaze gukura, aba umusemuzi n'umwanditsi.

2Inyunguramagambo

• Itumanaho: uguhanahana amakuru n'ibitekerezo hagati y'abantu.
• Ibimenyetso: ibyo dukora n'amaboko, mu maso cyangwa n'umubiri kugira ngo twumvikanishe ikintu.
• Umunyamuhati: umuntu ukora cyane, ntacike intege.
• Umusemuzi: umuntu uhindura amagambo ava mu rurimi rumwe ajya mu rundi.
• Imbwirwaruhame: ijambo ritegurwa rikavugirwa imbere y'abantu benshi.

3Dusesengure umwandiko

Cyusa ntiyavuze Icyongereza, nyamara abahungu baramwumvise. Byatewe n'iki? Yakoresheje ijwi rikomeye, ibimenyetso by'amaboko, kandi ashira amanga: yahagaze imbere yabo, abareba mu maso. Itumanaho rigira ibice bine: uwohereza ubutumwa (Cyusa), ubutumwa (nimuve mu murima), uburyo (ijwi n'ibimenyetso) n'uwakira ubutumwa (abahungu). Iyo kimwe muri byo kibuze, ubutumwa ntibugera.

4Imbwirwaruhame: inshoza n'uturango

Imbwirwaruhame ni ijambo umuntu ategura, akarivugira mu ruhame, ni ukuvuga imbere y'abantu benshi, mu muhango runaka. Rigamije kubamenyesha ikintu, kubashimira, kubigisha cyangwa kubashishikariza gukora ikintu. Rivugirwa nko ku munsi mukuru w'ishuri, mu nama y'ababyeyi, mu muganda, mu bukwe cyangwa mu isozwa ry'amasomo.

Imbata y'imbwirwaruhame

1. Kuramutsa abari aho, uhereye ku bayobozi bakuru: “Nyakubahwa Muyobozi w'ishuri, Barimu, Babyeyi, Bana bagenzi banjye…”
2. Kwivuga no kuvuga impamvu y'ijambo: uri nde, kandi uvugira iki?
3. Igihimba: ingingo z'ingenzi ebyiri cyangwa eshatu, zikurikiranye neza.
4. Umusozo: gusaba abantu icyo bakora, no gushimira abakumvise: “Murakoze.”

Imyitwarire y'uvuga imbwirwaruhame

• Hagarara wemye, ureba abakumva, aho kureba hasi.
• Vuga mu ijwi riranguruye, utihuta, wumvikanisha buri jambo.
• Koresha ibimenyetso bijyanye n'amagambo, nk'uko Cyusa yabigenje.
• Ntusome buri jambo ku rupapuro: rukwibutse ingingo gusa.
• Kurikiza igihe wahawe: ijambo rigufi kandi ryumvikana riruta irirerire rirambirana.

Urugero: Ijambo rya Ishimwe ku munsi w'ikoranabuhanga

Nyakubahwa Muyobozi w'ishuri,
Barimu bacu,
Babyeyi,
Bana bagenzi banjye, mwaramutse!

Nitwa Ishimwe, nkaba umuyobozi w'itsinda ry'ikoranabuhanga mu mwaka wa gatandatu. Nahawe ijambo ngo mbabwire muri make akamaro k'ikoranabuhanga mu myigire yacu.

Ubwa mbere, mudasobwa zidufasha gushakisha amakuru: ubu dushobora gusoma ibitabo byinshi, tukareba n'amashusho y'ibyo twiga.

Ubwa kabiri, telefoni zituma ababyeyi bamenya amakuru y'ishuri vuba, binyuze mu butumwa bugufi.

Ubwa gatatu, ikoranabuhanga ridusaba kwitonda: ntidukwiye gutangaza amakuru y'ibanga, cyangwa kuganira n'abo tutazi kuri murandasi.

Ndasaba buri wese kurikoresha neza, rikatugirira akamaro aho kutwangiza. Murakoze kuntega amatwi!

Imyitozo: gerageza nawe

Umukoro wo kuvuga:

• Barira mugenzi wawe inkuru ya Cyusa mu magambo yawe, udasoma.
• Tegura imbwirwaruhame y'iminota ibiri ku nsanganyamatsiko “Uko ikoranabuhanga rifasha umuryango wanjye”, ukurikije imbata wize. Uyivugire imbere y'abo mu muryango wawe.