Itumanaho n’Ikoranabuhanga
Primary 6 · Kinyarwanda
Itumanaho n’Ikoranabuhanga
Lesson 2 of 5
20 min
Let's begin
Umunsi umwe, Keza yohereje ubutumwa kuri telefoni ya mwarimu we buvuga ngo: “slm, ejo ntaz.” Mwarimu yabusomye inshuro eshatu, ariko ntiyamenya uwabwanditse, cyangwa impamvu atazaza!
Ubutumwa bugufi bwiza ntibwandikwa uko ubonye. Reka tubanze dusome inkuru isekeje ya Nyiramaterefone, hanyuma twige kwandika ubutumwa bugufi bwumvikana.
Yitwa Nyiramaterefone. Afite telefoni eshanu zigendanwa. Buri gitondo akibyuka, azitondeka uko ari eshanu ku meza.
Iy'umuhondo ayikoresha avugana n'abo mu muryango we. Iy'umweru ayikoresha avugana n'abo bakorana. Itukura ayikoresha avugana n'abamurimo amafaranga. Iy'iroza ayikoresha avugana n'inshuti ze z'inkoramutima. Iya gatanu ayikoresha avugana n'abamukeneyeho ubufasha.
Nyiramaterefone akunda gushimisha abantu, kandi ntakunda amahane. Yemerera abana kuza kureba televiziyo mu iduka rye. Akunda gusura abarwayi, agasura n'abakecuru n'abasaza mu ngo zabo.
Aho anyuze hose, abantu baririmba izina rye bati: “Nyiramaterefone! Nyiramaterefone!” Na we akishima, avuga ati: “Ndi Nyiramaterefone. Nimurebe ukuntu telefoni zanjye ari nziza!”

Nyiramaterefone yari afite telefoni itandukanye kuri buri tsinda ry'abantu. Birasekeje, ariko hari isomo ririmo: uburyo tuvugana n'umuntu buterwa n'uwo ari we. Ntitwandikira mwarimu nk'uko twandikira inshuti yacu magara.
Ubutumwa bugufi ni inyandiko ngufi yoherezwa kuri telefoni igendanwa, igamije kumenyesha, gusaba, gushimira cyangwa kwibutsa umuntu ikintu mu magambo make. Ubusanzwe, ubutumwa bumwe ntiburenza inyuguti 160.
| Ku wo wandikira | Ubutumwa |
|---|---|
| Ku mubyeyi | Mama, mwiriwe! Imyitozo y'umupira irarangira saa kumi n'imwe. Nzataha saa kumi n'ebyiri. Ishimwe. |
| Ku mwarimu (kuri telefoni y'umubyeyi) | Mwaramutse Mwarimu Mukamana. Ndi Gatete wo mu mwaka wa 6 B. Uyu munsi sinza ku ishuri kuko ndwaye malariya; muganga yampaye ikiruhuko cy'iminsi ibiri. Murakoze. |
| Ku nshuti | Mugisha, amakuru? Ejo saa munani tuzahurire ku isomero, dusubiremo imibare. Keza. |
Tip
Mbere yo gukanda “Ohereza”, ibaze ibibazo bitatu
Igisubizo gishoboka: “Mwiriwe Mwarimu, ndi Keza wo mu mwaka wa 6 A. Ejo sinzaza ku ishuri kuko nzajyana na mama kwa muganga. Murakoze.”
Igisubizo: Ntusubize, ntutange PIN, kandi ubwire umubyeyi. Ni ubutekamutwe.
Igisubizo: Kuko buri tsinda yavuganaga na ryo mu buryo bwaryo: umuryango, abo bakorana, inshuti, abamukeneye.
Igisubizo: Iroza.
Umukoro wo kwandika: Andika ubutumwa bugufi butatu: bumwe ku mubyeyi, bumwe ku nshuti, n'ubundi ku mwarimu. Buri bumwe ntiburenze amagambo 30, kandi bugire intashyo, ubutumwa nyirizina n'izina ryawe.
Ibyo wize uyu munsi
Sources and credits
Inkuru: Nyiramaterefone, yanditswe na Ursula Nafula, yashyizwe mu Kinyarwanda na Sylvestre Ntabajyana. Yatangajwe na African Storybook (© African Storybook Initiative 2015), ku ruhushya rwa CC BY 4.0. Yahinduwemo bike na Ganzaa: imyandikire n'amagambo bimwe byaranonosowe.
Ifoto: Rwanda Mobile phone data collection, yafashwe na President's Malaria Initiative, yavanywe kuri Wikimedia Commons. Iri mu mutungo rusange (Public domain).
Inyigisho, ibisobanuro n'imyitozo biri muri iri somo: Byanditswe na Ganzaa.
Isuzume
Nyiramaterefone yakoreshaga telefoni y'irihe bara avugana n'abo mu muryango we?