Mashindano ya mpira wa miguu: taarifa ya mechi, msamiati, methali na nahau

1Goooli!

Mtangazaji wa redio anapaza sauti: «Mpira uko kwa Habimana… anawapita mabeki wawili… anapiga… Goooli!» Hata kama huioni mechi, maneno yake yanakuchorea picha nzima ya uwanja. Lugha ya michezo ina msamiati wake maalum, na ina methali na nahau zinazotumiwa na makocha, wachezaji na mashabiki.

Katika somo hili utasoma taarifa ya mechi iliyoandikwa kama ya gazeti. Soma kwa makini mara mbili: mara ya kwanza ili kujua kilichotokea, na mara ya pili ili kuyawinda maneno ya mpira na methali zilizojificha ndani yake.

2Kusoma: Kivumu yatwaa kombe kwa mikwaju ya penalti

Na Mwandishi Wetu

Timu ya Shule ya Sekondari ya Kivumu imetwaa Kombe la Urafiki baada ya kuishinda Shule ya Sekondari ya Mwezi kwa mikwaju ya penalti 4–3, katika fainali iliyochezwa Jumamosi iliyopita kwenye uwanja wa wilaya. Dakika tisini za mchezo zilimalizika kwa sare ya bao moja kwa moja.

Mashabiki walianza kujaa uwanjani saa nane mchana, wakiimba na kupiga ngoma. Mwamuzi, Bi. Uwase, alipuliza filimbi ya kuanzisha mchezo saa tisa kamili.

Mwezi ilianza kwa kasi. Katika dakika ya kumi na nane, mshambuliaji wake Habimana alipiga chenga mabeki wawili na kufunga bao safi kwa mguu wa kushoto. Wachezaji wa Kivumu walionekana kufa moyo: pasi zao zilipotea mara kwa mara, na golikipa wao, Mugisha, alilazimika kuokoa mikwaju mitatu ya hatari. Kipindi cha kwanza kilimalizika Mwezi ikiongoza kwa bao moja.

Wakati wa mapumziko, kocha wa Kivumu, Bw. Nkurunziza, aliwakusanya wachezaji wake. «Vijana, asiyekubali kushindwa si mshindani, lakini pia penye nia pana njia. Pigeni moyo konde! Na kumbukeni, kidole kimoja hakivunji chawa: chezeni pamoja, msimtegemee mtu mmoja.»

Kivumu ilirudi uwanjani ikiwa imejifunga kibwebwe. Katika dakika ya sitini na saba, nahodha wake, Ishimwe, alipiga mkwaju wa kona; beki mrefu, Niyonzima, aliruka juu na kupiga kichwa kilichotinga wavuni. Uwanja ulilipuka kwa shangwe. Dakika za mwisho zilijaa wasiwasi, na mchezaji mmoja wa Mwezi alionyeshwa kadi ya njano kwa kumchezea vibaya mpinzani. Hakuna timu iliyofanikiwa kuongeza bao, na mwamuzi akapuliza filimbi ya mwisho.

Ikaja mikwaju ya penalti. Mwezi ilikuwa imekosa mkwaju mmoja mapema, na Kivumu ilikuwa imefunga mikwaju minne kati ya mitano. Mkwaju wa tano wa Mwezi ungeweza kuleta sare tena, lakini Mugisha alitia fora: aliruka upande wa kulia na kuudaka mpira. Kivumu ikashinda 4–3. Wachezaji wa Mwezi walikaa chini kwa huzuni; walikuwa wameongoza kwa muda mrefu, lakini mwishowe wakaambulia patupu.

Baada ya mchezo, nahodha wa Mwezi aliwapongeza washindi: «Tumeshindwa leo, lakini tumejifunza mengi. Mwaka ujao tutarudi tukiwa imara zaidi.» Mgeni rasmi aliwakabidhi Kivumu kombe na medali za dhahabu, na Mwezi wakapewa medali za fedha.

Taarifa hii imeandikwa na Ganzaa; shule, mashindano na wachezaji ni wa kubuni.

3Msamiati wa mpira wa miguu

4Uwanja wa mpira wa miguu: majina ya sehemu zake

Mchoro: uwanja wa mpira wa miguu (si kwa kipimo). Mchoro wa Ganzaa. Eneo la hatari ndilo eneo la penalti: kosa la mlinzi likifanyika humo, timu pinzani hupewa mkwaju wa penalti kutoka kwenye doa la penalti.

5Ufahamu

1. Ni timu gani zilizocheza fainali, na mshindi alipatikanaje?
2. Kwa nini mwandishi anasema wachezaji wa Kivumu «walionekana kufa moyo» katika kipindi cha kwanza? Toa ushahidi mmoja kutoka kwenye taarifa.
3. Kocha alitumia methali tatu wakati wa mapumziko. Zitaje, kisha eleza ujumbe wa ile ya tatu kwa wachezaji.
4. Bao la Kivumu lilifungwaje?
5. Mchezaji wa Mwezi alionyeshwa kadi ya njano kwa sababu gani?
6. Maneno ya nahodha wa Mwezi baada ya mchezo yanaonyesha tabia gani ya mwanamichezo mwema?

MajibuMajibu

1. Shule ya Sekondari ya Kivumu na Shule ya Sekondari ya Mwezi. Mchezo uliisha kwa sare ya 1–1, kisha Kivumu ikashinda kwa mikwaju ya penalti 4–3.
2. Kwa sababu walikuwa wamefungwa na walicheza vibaya: pasi zao zilipotea mara kwa mara, au golikipa wao alilazimika kuokoa mikwaju mitatu ya hatari.
3. Asiyekubali kushindwa si mshindani; Penye nia pana njia; Kidole kimoja hakivunji chawa. Ya tatu inawafundisha kushirikiana: mchezaji mmoja peke yake hawezi kuleta ushindi.
4. Nahodha Ishimwe alipiga mkwaju wa kona, na beki Niyonzima akaruka juu na kupiga kichwa kilichotinga wavuni.
5. Kwa sababu alimchezea vibaya mpinzani.
6. Uungwana au ukomavu: kukubali kushindwa, kuwapongeza washindi na kuamua kujiandaa vizuri zaidi.

6Methali kuhusu mashindano

7Nahau za mashindano

Angalia: katika taarifa, «Habimana alipiga chenga mabeki wawili» ina maana ya moja kwa moja ya mpira (aliwapita kwa ustadi). Katika sentensi ya jedwalini, «hupiga chenga kazi za usafi» ni nahau: anazikwepa kazi hizo.