Hotuba kuhusu mapambano dhidi ya umaskini; unyambuaji wa vitenzi

1Faranga mia tano kwa wiki

Hotuba ya leo haitolewi jukwaani mbele ya viongozi wakuu, bali katika mkutano mkuu wa mwaka wa ushirika mdogo wa akiba na mikopo. Msemaji ni mwenyekiti wa ushirika, na wasikilizaji wake ni wakulima na wafanyabiashara wadogo. Angalia jinsi anavyoanza na hadithi ya mafanikio yao wenyewe kabla ya kuchambua chanzo cha umaskini.

Katika hotuba hii utakutana na vitenzi kama kutajirisha, kuimarisha, kuboresha na kuharakisha. Vitenzi hivi havikuzaliwa vikiwa vitenzi: vimeundwa kutoka kwa vivumishi na nomino. Hiyo ndiyo unyambuaji wa vitenzi.

2Kusoma: Umaskini si hukumu ya maisha

Hotuba ya Mwenyekiti wa Ushirika wa Akiba na Mikopo «Tujenge Pamoja» katika mkutano mkuu wa mwaka

Ndugu Mgeni Rasmi, Mratibu wa Vyama vya Ushirika wa Wilaya;
Wajumbe wa Bodi;
Wanachama wapendwa;
Mabibi na mabwana, hamjambo?

Nawashukuru nyote kwa kufika kwa wingi licha ya mvua ya asubuhi. Miaka mitano iliyopita tulikuwa wanachama ishirini na wawili tu. Kila mmoja aliweka akiba ya faranga mia tano kwa wiki. Watu walitucheka: «Mia tano itamtajirisha nani?» Leo tuko zaidi ya mia moja, na ushirika wetu umewakopesha wanachama mitaji ya kuanzisha biashara ndogo, kununua mbegu bora na kuwasomesha watoto. Wahenga hawakukosea: bandu bandu huisha gogo.

Ndugu wanachama, umaskini si hukumu ya maisha; ni hali inayoweza kubadilishwa. Lakini ili tuubadilishe, ni lazima tujue chanzo chake. Chanzo cha kwanza ni ukosefu wa ujuzi. Mkulima anayelima kama babu yake alivyolima miaka hamsini iliyopita hawezi kutarajia mavuno tofauti; ukosefu wa ujuzi husababisha mavuno duni. Chanzo cha pili ni matumizi mabaya ya fedha: pesa inayopatikana leo hutumika leo hiyo, bila mpango wa kesho. Chanzo cha tatu ni upweke: mtu mmoja peke yake hana mtaji, hana sauti sokoni, na hana wa kumsaidia akipatwa na tatizo.

Kwa hiyo napendekeza mambo manne. Kwanza, tuimarishe akiba zetu: kila mwanachama aongeze mchango wake hata kwa faranga mia moja. Bodi itahakikisha kwamba kila mkopo unarejeshwa kwa wakati. Pili, tuboreshe kilimo chetu kwa kutumia mbegu bora, mbolea na ushauri wa wataalamu wa kilimo. Tatu, tuwasomeshe watoto wetu wote, wa kike na wa kiume, kwa sababu elimu ndiyo mtaji usioibiwa. Nne, tujiepushe na mikopo isiyo na mpango na michezo ya kamari, ambayo huahidi utajiri wa haraka lakini huiacha familia ikiwa maskini zaidi.

Najua kazi hii ni ngumu. Lakini mtaka cha mvunguni sharti ainame. Hakuna atakayetuletea maendeleo tukiwa tumeketi. Tukifanya kazi kwa bidii, tukaweka akiba na tukashirikiana, tutaharakisha safari yetu ya kutoka katika umaskini.

3Msamiati

4Ufahamu na uchambuzi

1. Kwa nini msemaji anaanza na historia ya ushirika badala ya kuanza moja kwa moja na chanzo cha umaskini?
2. Methali «bandu bandu huisha gogo» inaunga mkono hoja gani katika aya ya pili?
3. Taja vyanzo vitatu vya umaskini vinavyotajwa, na pendekezo moja linalojibu kila chanzo.
4. Msemaji anasema elimu ni «mtaji usioibiwa». Eleza maana ya sitiari hii.
5. Methali «mtaka cha mvunguni sharti ainame» ina maana gani hapa?
6. Tathmini: msemaji anaonya kuhusu kamari. Je, onyo hili linafaa wasikilizaji hawa? Toa hoja mbili.

5Sarufi: unyambuaji wa vitenzi

Katika somo lililopita, mnyambuliko ulibadilisha kitenzi kuwa kitenzi kingine (funga → fungua). Unyambuaji unakwenda mbali zaidi: unaunda kitenzi kutoka kwa neno la aina nyingine kabisa, kama kivumishi, nomino au kielezi.