Gukunda Umurimo
Primary 6 · Kinyarwanda
Gukunda Umurimo
Lesson 2 of 6
20 min
Let's begin
Ni uwuhe murimo ukomeye kurusha indi: uw'umuganga, uw'umwarimu cyangwa uw'umuhinzi? Mu mudugudu umwe, abantu bagiye impaka kuri icyo kibazo. Reba uko zarangiye!
Iyi nkuru ni inkuru ngufi. Nyuma yo kuyisoma, uziga ibiranga inkuru ngufi, kandi wandike iyawe.
Mu mudugudu wacu, abantu bagiye impaka. Buri wese yashakaga kumvikanisha ko umurimo akora ari wo urusha iyindi akamaro.
Umwarimu ati: “Umurimo wacu wo kurera ni wo urusha iyindi akamaro. Hatabayeho abarimu, ntimwashobora kujya ku ishuri ngo mwiyungure ubumenyi.”
Umwubatsi na we ati: “Abubatsi ni twe dufite akazi karusha utundi akamaro. Mutadufite, ntimwabona amashuri mwigiramo, nta n'ubwo mwagira amazu muraramo.”
Umubaji ati: “Nimureke ayo magambo! Ababaji ni twe dufite akamaro cyane. Nta babaji, nta ntebe n'ameza mwabona byo gushyira mu mazu yanyu no mu mashuri.”
Umuganga na we arahaguruka ati: “Dufite umurimo uhiga iyindi. Abaganga n'abaforomo tutabayeho, indwara ntizabamara?”
Umuhinzi na we ati: “Nta soni? Mwibagiwe umurimo w'ubuhinzi? Abahinzi tutabayeho se, mwarya iki?”
Haza umunyeshuri, na we ati: “Abanyeshuri ni twe dufite akazi gakomeye cyane. Hatabayeho abanyeshuri, nta mwarimu, nta mwubatsi, nta muganga, nta muhinzi, emwe nta n'umubaji wabaho!”
Aha ni ho impaka zarangiriye. Abantu bose bemeranya ko imirimo yose ifite akamaro. Ari abarimu, ari abubatsi, ari abaganga, ari abahinzi, ari n'ababaji, bose barakenewe. Ariko kandi, buri wese agomba kubanza kuba umunyeshuri.
Inkuru ngufi ni inkuru y'impimbano yanditse mu magambo make. Ivuga igikorwa kimwe cy'ingenzi, ikagira abakinnyi bake, ahantu hamwe cyangwa habiri, kandi igatanga isomo.
| Igice | Icyo gikora | Muri iyi nkuru |
|---|---|---|
| Umutwe | Utumira usomyi, ukamuha igitekerezo cy'inkuru. | Impaka ku murimo urusha iyindi akamaro |
| Intangiriro | Ivuga ahantu, abakinnyi n'ikibazo. | Mu mudugudu, abantu bajya impaka. |
| Igihimba | Ikibazo kirakomera. | Umwarimu, umwubatsi, umubaji, umuganga n'umuhinzi, buri wese yivuga. |
| Indunduro | Aho inkuru igera ku gasongero kayo. | Umunyeshuri avuga ko abandi bose babanje kuba abanyeshuri. |
| Umusozo | Ikibazo kibonerwa igisubizo. | Bose bemeranya ko imirimo yose ifite akamaro. |
Isomo ry'iyi nkuru: imirimo yose irakenerana. Nta murimo ukwiye gusuzugurwa, kandi ishuri ni ryo shingiro rya byose.
Tip
Uburyo bwo kwibuka: inkuru ngufi ni nk'urugendo rugufi. Guhaguruka: ni nde? ni he? Inzitizi: ikibazo kivutse. Umusozi muremure: indunduro. Kugera: igisubizo n'isomo utahanye.
Igisubizo: Umwarimu, umwubatsi, umubaji, umuganga, umuhinzi n'umunyeshuri.
Igisubizo: Intebe n'ameza byo mu mazu no mu mashuri.
Igisubizo: Igihe umunyeshuri avuga ko nta wundi mukozi wabaho hatabayeho abanyeshuri.
Igisubizo gishoboka: Umukozi ukora isuku mu muhanda ati: “Hatabayeho twe, imihanda yuzura imyanda, indwara zikiyongera.”
Umukoro wo kwandika: Andika inkuru ngufi (imirongo 10 kugeza kuri 15) ivuga umuntu ukora umurimo abantu bakunze gusuzugura: umuzamu, ukora isuku, ucuruza imboga… Erekana akamaro k'umurimo we. Uyisomere bagenzi bawe mu ijwi riranguruye.
Ibyo wize uyu munsi
Sources and credits
Inkuru: Impaka ku murimo urusha iyindi akamaro, yanditswe na Beatrice Inzikuru, yashyizwe mu Kinyarwanda na Jean Paul Harelimana. Yatangajwe na African Storybook (© African Storybook Initiative 2015), ku ruhushya rwa CC BY 4.0. Yahinduwemo bike na Ganzaa: imyandikire n'amagambo bimwe byaranonosowe.
Inyigisho, ibisobanuro n'imyitozo biri muri iri somo: Byanditswe na Ganzaa.
Isuzume
Umwubatsi yavuze ko hatabayeho abubatsi, abantu babura iki?
