Gukunda Umurimo
Primary 6 · Kinyarwanda
Gukunda Umurimo
Lesson 6 of 6
20 min
Let's begin
Inama nziza ishobora gutangwa mu buryo bwinshi: mu ijambo risanzwe, mu mugani, cyangwa mu muvugo. Uyu munsi uzasoma inyandiko ebyiri zitanga inama imwe ku rubyiruko: gukunda umurimo. Iya mbere ni umwandiko mugufi, iya kabiri ni umuvugo. Uzazigereranya, hanyuma uhange umuvugo wawe.
Igihe tugezemo kidusaba gukora cyane kugira ngo tubeho.
Iyo umuntu ahinnye amaboko ntakore, abakoze barya areba. Ibyo bishobora kumutera ingeso mbi yo kwiba cyangwa gusabiriza.
Ariko iyo umuntu abonye abandi bakora, na we agakora, basarura na we agasarura. Bityo ntagire inzara, ntagire n'umutima w'ubusambo cyangwa wo gusabiriza.
Iyo usabye ugahabwa, urya uwo munsi gusa, ntubashe guhunika ibizagutunga ejo. Iyo uhora utyo, amaherezo uzapfa ukennye.
Naho ukora, arya ibye kandi agahunika n'ibizamutunga ejo hazaza.
Udakora ntakarye!
1.
Rubyiruko rw'u Rwanda, nimwumve inama:
Izuba rirarasa, ntirirasira ubusa;
Uhinnye amaboko, ejo azasonza,
Ukora ashyizeho umwete, azasarura.
2.
Umurimo ntubaza uwo uri we,
Ntureba niba uri umuhungu cyangwa umukobwa;
Isuka, ikaramu, inyundo n'urushinge,
Byose bitunga ubifashe neza.
3.
Ntugasuzugure umurimo muto:
Umugezi munini uturuka ku isoko nto;
Uwahereye ku muzinga umwe,
Ejo aba afite imizinga mirongo.
4.
Iga ushishikaye, ukunde ishuri,
Ubumenyi ni isuka itagwa ingese;
Wiyubakire ejo hazaza hawe,
Uzubake n'igihugu cyakubyaye.
5.
Rubyiruko, nimuhaguruke dukore,
Amaboko yacu ni yo mutungo wacu;
Umurimo ni ishema, ni isoko y'amahoro,
Udakora ntakarye, ukora arakira!
| Umwandiko “Umurimo” | Umuvugo “Rubyiruko, dukunde umurimo” | |
|---|---|---|
| Imiterere | Ibika by'interuro zisanzwe | Ibitero bitanu, buri gitero gifite imikarago ine |
| Inama itanga | Udakora ntakarye; ukora arahunika | Dukunde umurimo, twige, tudasuzugura umurimo muto |
| Imvugo | Isanzwe, isobanura | Ifite injyana n'imvugo shusho |
Tip
Uburyo bwo kwibuka: umuvugo mwiza ufite umutima (insanganyamatsiko), amagufa (ibitero n'imikarago) n'indirimbo (injyana).
Igisubizo: Ibitero bitanu; imikarago ine.
Igisubizo: Kwiba no gusabiriza.
Igisubizo: Ubumenyi ntibushira; bukugirira akamaro igihe cyose, nk'igikoresho cy'umurimo kitangirika.
Igisubizo: “Uwahereye ku muzinga umwe, ejo aba afite imizinga mirongo.”
Igisubizo: Umwandiko wa mbere wanditse mu bika by'interuro zisanzwe; umuvugo wanditse mu bitero n'imikarago bifite injyana n'imvugo shusho.
Umukoro wo guhanga no kuvuga: Hanga umuvugo w'ibitero bibiri (imikarago ine kuri buri gitero) ku murimo ukunda kuzakora. Wufate mu mutwe, hanyuma uwutondagurire umuryango wawe cyangwa bagenzi bawe.
Ibyo wize uyu munsi
Sources and credits
Umwandiko: Umurimo, wanditswe na Niyifasha Epimaque. Watangajwe na African Storybook (© African Storybook Initiative 2017), ku ruhushya rwa CC BY 4.0. Wahinduwemo bike na Ganzaa: imyandikire n'amagambo bimwe byaranonosowe.
Umuvugo “Rubyiruko, dukunde umurimo”, inyigisho n'imyitozo: Byanditswe na Ganzaa.
Isuzume
Mu gitero cya kabiri cy'umuvugo, umusizi avuga ko umurimo utareba iki?
